OCAK-ŞUBAT 2026 / DÜNYADA KOOPERATİFÇİLİK
Kırsal hizmet kooperatif bankacılığı
Sizlerle bu sayıda ikinci kez Hindistan’dan bir hikâyeyi paylaşacağız. Dünyanın en büyük ekonomileri arasında en üstte yer almasına rağmen nüfusun tamamına yakını aşırı yoksul olduğu için “Hint fakiri” deyimi ile anılan bir ülkeyi ele alacağız. Bu muazzam ekonomik büyüklükten çiftçiye ve tüketiciye bir fayda yansıtabilme arayışını, son yıllardaki kalkınma atağının nasıl tabana yayılmaya başladığını ve millî gelirden alınan payın gerçekten bütün kesimlerde adil olarak artmasında kooperatiflerin rolünü göreceğiz.
Daha önce pamuktan ipliğe tedarik zincirinde ürünlerinin ekonomik değerini arttırmanın ve çiftçinin rolünü güçlendirmenin kooperatifler aracılığı ile olabileceği anlatmıştık. Bu hikâyemiz de ise kırsal kalkınmada kooperatiflerin nasıl etkili olduklarına değineceğiz. Ülkemizde kanayan yara olan kadın kooperatifçiliğinin nasıl etkili hâle getirilebileceğini göstereceğiz. Tarım sektöründeki en önemli sorun olan finansman konusunda üreticilere Tarımda Altın Kredisi adı altında nasıl kolaylık sağlandığını, pazarlama alanında üretici pazarlarından süpermarketlere kadar nasıl imkânlar sunulduğu, işleme ve depolama hizmetleri ile katma değerin artırılabildiğini göreceğiz. Hatta kırsal alanda eksikliğini gördüğümüz sağlık hizmetlerinin sağlanması, toplumsal hizmetlerin verilmesi gibi sosyal açıdan bugün kentlere göçün başlıca nedenlerinden olan birçok sorunun yerinde çözülebildiğine de şahit olacağız.
Bu hikâyeden çıkartılacak en iyi ders, kooperatiflerin sadece ekonomik değil sosyal açıdan da kırsal alanda mucizeler yaratan bir girişim olduğudur. Bizim kooperatiflerimizin özellikle de kredi sağlayan kooperatifimizin aslında nasıl bir dönüşüm sergilemesi gerektiğini gösteren önemli bir örnek olduğunu düşünüyoruz.
HİNDİSTAN’IN KALBİNDEN KOOPERATİF BAŞARISI
Hindistan’ın Kerala eyaletinde, Batı Ghat Dağları’nın eşsiz manzaralı eteklerinde, ünlü Sessiz Vadi Millî Parkı’nın yakınında yer alan Mannarkkad Kırsal Hizmet Kooperatif Bankası (MRSCB), kooperatif hareketinde tabandan gelen başarının parlak bir örneğidir.
1989 yılında sadece 305 üye ve 30 bin Hindistan rupisi (0,50 TL) tutarında mütevazı bir sermaye ile kurulan kooperatif, bölge genelinde yaşamları dönüştüren, hızla gelişen çok yönlü bir hizmet kurumuna dönüşmüştür.
Kerala eyaletinin kalkınmasının merkezinde uzun zamandır kooperatif modeli yer almaktadır. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri endeksinde tüm Hindistan eyaletleri arasında en iyi performans gösteren eyalet olarak öne çıkmaktadır. Hatta İnsani Kalkınma Endeksi sıralamasında 7,5 puan ile gelişmiş ülkelerle aynı seviyede yer almaktadır. Mannarkkad Kırsal Hizmet Kooperatif Bankası, çevre bölgelerde yaşayan çiftçilere, geçici işçilere ve yerel kabile halkına hizmet vermektedir.
Kredi ve tasarruf hizmetlerine odaklanan küçük bir finans kurumu olarak başlayan yapı, bugün kapsamlı bir ekonomik merkeze dönüşerek aşağıda belirtilen hizmetleri sunmaktadır:
•Küçük ölçekli çiftçiler ve yerel işletmeler için bankacılık ve mikrofinans hizmetleri vermektedir.
•Kırsal Tarım Pazarları ile çiftçiden tüketiciye doğrudan satış imkânı sağlamaktadır.
•Gelişmiş işleme ve depolama hizmetleriyle birlikte et, süt, balık ve diğer ürünleri satan tüketici süpermarketlerine sahiptir.
•Eczane, tanı laboratuvarı ve sağlık hizmetleri desteği içeren tıbbi hizmetler vermektedir.
•Restoranlar ve kafeler işletmektedir.
Mannarkkad Kırsal Hizmet Kooperatif Bankasının faaliyet gösterdiği bölgede hemen her haneyi kapsayan toplam 16 bin 500 ortağı bulunmaktadır.
Kooperatifin yıllık cirosu, 2023-24 mali yılında 7,2 milyar Hindistan rupisine ulaşmıştır. MRSCB, kuruluşundan bu yana kârlı bir şekilde faaliyet göstermekte ve ortaklarına düzenli olarak temettü dağıtmaktadır. Banka, bugüne kadar alacaklılara karşı mallarına el koyma yoluyla herhangi bir yasal işlem başlatmamış ve aynı zamanda alacaklıları rahatsız etmeden makul bir gecikmiş ödeme pozisyonu uygulamaktadır. Kırsal kesime dünya standartlarında hizmet veren, lider ve örnek bir kooperatif bankasıdır.
Tarımda Altın Kredileri adıyla sunulan krediler, çiftçilerin tarımsal faaliyetlerindeki çıkarlarını güvence altına alan bir imkân sağlamaktadır. Çiftçiler, 25.001- 500.000 Hindistan rupisi aralığında kredi alabilmektedirler. Bu miktar Hindistan’daki satın alma gücü oranına göre önemli bir meblağdır. Kredi imkânının faydaları, arazi satın alımı, mal ve ham madde alımı, ürün yetiştirme, sulama ve üretim amaçlı makineler, aletler gibi tarımsal ekipman alımı, ürün geliştirme ve ekonomik endeksi güçlendirmeye yönelik daha birçok alana yayılmıştır. Bu kredi, çiftçinin ihtiyaç duyduğu parayı çekebilmesine ve kullandığı kısmın faizini kolaylıkla ödemesine olanak tanımaktadır.
Maddi başarının ötesinde Kooperatif, yerel kabilelerde yaşayan 100’den fazla kişiye kalıcı iş imkânı sağlayarak onlara istikrarlı bir gelir ve kapsamlı istihdam avantajları sunmaktadır. Özellikle kadınların ön plana çıktığı ve emeklerinin değerli hâle getirildiği fırsatlar oluşturulmaktadır.
Kooperatifin girişimleri ve başarısı, yerel halkın gelir ve yaşam standartlarını yükseltmektedir. Mannarkkad Kırsal Hizmet Kooperatif Bankası kendi açık pazarlarında çiftçilerin ürünlerini satmakta ve kabile bal toplayıcılarının Sessiz Vadi Millî Parkı’nın derin ormanlarından gelen ürünleri için kolayca yüksek fiyatlar elde edebilmektedir. Yerel tüketiciler, gıda ve temel hizmetlere, uzak pazarlara bağımlı kalmadan kaliteli ve uygun fiyatla erişebilmektedir.
Mannarkkad Kırsal Hizmet Kooperatif Bankası MRSCB’yi gerçekten özel kılan şey, eşitlik, kapsayıcılık ve sürdürülebilirlik çerçevesinde kooperatif değerlerine olan sarsılmaz bağlılığıdır. Kerala eyaletinin kalbinde, Mannarkkad Kırsal Hizmet Kooperatif Bankası sadece bir kooperatif değil kooperatif değerlerine ve ilkelerine olan sarsılmaz bağlılıkla, bölgedeki insanların bir araya geldiğinde refahın da beraberinde geldiğini gösteren güzel bir başarı örneğidir.