KASIM-ARALIK 2025 / KAPAK KONUSU
OGM Genel Müdürü Karacabey: “Göçü önleyerek orman köylüsünü yerinde kalkındırmak için çalışıyoruz”
Türkiye’nin orman varlığının korunması kadar bu varlığın içinde ve çevresinde yaşayan milyonlarca orman köylüsünün refahı da ormancılık politikalarının en önemli odaklarından birini oluşturuyor. Orman köylüsünü yerinde kalkındırmayı, göçü azaltmayı ve orman-halk ilişkilerini güçlendirmeyi hedefleyen Orman Genel Müdürlüğü, son yıllarda hayata geçirdiği sosyal ve ekonomik desteklerle kırsal kalkınmada önemli bir rol üstleniyor. Orman Genel Müdürü Bekir Karacabey, ORKÖY desteklerinden yenilenebilir enerji projelerine, kadınlara ve gençlere yönelik uygulamalardan sürdürülebilir orman yönetimine kadar uzanan geniş bir çerçevede, orman köylüsüne yönelik çalışmaları ve geleceğe dönük hedefleri dergimize anlattı.
Orman Genel Müdürlüğünün kırsal kalkınma alanındaki temel stratejileri nelerdir? Orman köylüleri ile ilgili kırsal kalkınma konusunda yaptığınız çalışmalar nelerdir?
Orman Genel Müdürlüğü olarak orman köylümüzü sosyoekonomik projelerle destekleyerek orman halk ilişkilerini iyileştirerek, yerinde istihdama ve ormanların sürdürülebilir yönetimine katkı sağlıyoruz. Orman Genel Müdürlüğü olarak söz konusu stratejik plan ve amaçlar doğrultusunda ORKÖY projeleriyle orman köylümüze, ferdi destek ve köylülerimizin kurdukları tarımsal kalkınma kooperatiflerine kooperatif desteği veriyoruz. Destekler kredi ve hibe şeklinde veriliyor. ORKÖY desteklerinin tamamı projeye dayalı yürütülüyor ve tüm destekler faizsiz olarak sağlanıyor. Ayrıca projelerin tamamında destek tutarının yüzde 20’si hibe olarak veriliyor.
Orman köylümüze verdiğimiz sosyal desteklerle onların yaşam kalitesini iyileştirmeyi, yakacak amaçlı kullandıkları odunun tüketimini azaltarak orman ürünleri sanayiine ham madde şeklinde aktarılmasını ve bu sayede orman üzerindeki baskının azaltılmasını hedefliyoruz. Sosyal desteklerde ödemesiz devre yok ve kredi geri dönüşü yılda bir taksit olmak üzere projesine göre 3-7 yıl arasında değişiyor. Dam örtüsü, dış cephe mantolama, güneş enerjisi ile su ısıtma sistemi, köy evleri elektrik iç tesisatı yenileme, pelet sobası, peletli kalorifer sistemi, kat kaloriferi sistemi gibi projelerimiz var. 2019 yılından itibaren orman köylümüzün tükettiği elektrik enerjisini kendisinin üretmesi için hazırlanan güneş enerjisinden elektrik üretme projesi (GES) de sosyal nitelikli destek projeler arasında yer alıyor.
Haber Görseli
Bekir Karacabey Orman Genel Müdürü
Ekonomik maksatlı projelerimiz kapsamında ferdi kredi desteği verilmek suretiyle köylüler üretici durumuna getiriliyor ve gelir elde etmeleri sağlanıyor. Bu projelerle orman köylüsünün yeni tarım uygulamalarıyla buluşturulması, gelir seviyelerinin iyileştirilmesi, istihdama katkı sağlanması, kırsal alandan şehirlere göçün önlenmesi ve ormana olan baskının azaltılması hedefleniyor. Ekonomik maksatlı desteklerde ödemesiz devre 1-4 yıl arasında ve kredi geri dönüşü yılda bir taksit olmak üzere projesine göre 3-7 yıl arasında değişiyor. Ekonomik desteklerin başlıcaları; büyük ve küçükbaş hayvancılık, manda yetiştiriciliği, fenni arıcılık, seracılık, kültür mantarcılığı, çilek yetiştiriciliği, mavi yemiş yetiştiriciliği, sumak yetiştiriciliği, gojiberry (kurt üzümü) yetiştiriciliği, tıbbi ve aromatik bitki yetiştiriciliği, bodur meyvecilik, seracılık, orman köylüsü ev hanımlarına mikro kredi, üretim mekanizasyonu (traktör, motorlu testere, kabuk soyma aparatı, tomruk sürütme vinci-tambur, tomruk yükleyici-istifleyici, iş güvenliği kıyafetleri) projeleri vb. projelerdir.
7 MİLYON CİVARINDA ORMAN KÖYLÜSÜ VAR
Kırsal bölgelerde orman varlığının korunması ile ekonomik kalkınma arasındaki dengeyi nasıl sağlıyorsunuz? Sürdürülebilir orman yönetimi ilkeleri kırsal kalkınma politikalarına nasıl entegre ediliyor?
Türkiye’de yaklaşık 23 bin orman köyü/mahallesinde geçimini ormancılık ve tarımsal faaliyetlerden sağlamaya çalışan 7 milyon civarında orman köylüsü bulunuyor. Orman köylüleri, her mevsim doğanın çetin şartlarıyla karşı karşıya kalıyor ve zor yaşam koşulları ile mücadele ediyorlar. Geçimlerini ormanların bakımı, gençleştirilmesi, ağaçlandırılması gibi orman işçiliği ile tarımsal faaliyetlerden sağlıyorlar. Ormanla iç içe yaşam sürdüren orman köylülerimiz ekonomik koşulları elvermediği durumlarda zaman zaman usulsüz kesim, izinsiz alanlarda otlatma yapma gibi ormana baskıda bulunacak şeyler yapabiliyorlar. Orman Genel Müdürlüğümüzün misyonu; orman kaynaklarını her türlü tehlikelere karşı korumak, doğaya yakın bir anlayışla geliştirmek, ekosistem bütünlüğü içinde ve topluma çok yönlü sürdürülebilir faydalar sağlayacak şekilde yönetmektir.
YENİ EVLENEN VE YENİ DOĞUM YAPAN KADINLARA HİBE VE KREDİ DESTEĞİ
Son yıllarda kırsal kalkınmaya yönelik geliştirilen en önemli projeler hangileridir?
Odun tüketiminin azaltılması amacıyla orman köylerinde güneş enerjisinin kullanımını yaygınlaştırmaya yönelik 2004 yılında güneş enerjisiyle su ısıtma sistemi projesi hazırlanmıştı. Güneş enerjisi ile su ısıtma sisteminin kurulumu için 2004 yılından bugüne kadar 145 bin 853 haneye verilen desteklerle 583 bin 412 kişinin hayat şartları iyileştirildi. Bu destek sayesinde 2004 yılından bugüne kadar 729 bin 265 ster yakacak odun tasarrufu sağlandı.
Orman Genel Müdürlüğü olarak sadece orman köylüsü kadınlara yönelik olarak verilen mikro kredi desteklerimiz de mevcut. 2025 yılı için mikro kredi desteği üst sınırı 70 bin TL’dir. Verilen kredinin yüzde 20’si hibe olup geri kalan tutar faizsiz olarak üç yılda üç eşit taksitte geri alınmakta. Mikrokredi uygulamaları 2010 yılında başladı ve başlangıcından 2024 yılı sonuna kadar toplam 1.344 orman köylüsü kadına; gümüş kazaz örücülüğü, şal dokuma, çömlek yapımı, külek yapımı, yayık ve süt sağım makinesi, bez bebek yapımı, köy tavukçuluğu, nazar boncuğu yapımı, üzüm sıkma makinesi, ipek böcekçiliği, bakır işlemeciliği, kozalak pekmezi yapımı, zeytinyağlı sabun yapımı, keçeli sabun yapımı ve halı dokumacılığı gibi konularda 70,6 milyon TL mikro kredi desteği verildi.
2025 yılının “Aile Yılı” olması nedeniyle yeni evlenen ve yeni doğum yapan kadınlarımızın kullanacağı mikro kredilerde hibe oranı yüzde 20’den yüzde 50’ye çıkarıldı.
ORKÖY destekleri kapsamında yeni uygulamalar var mı?
Son yıllarda, yenilenebilir enerji kullanımına destek vermeye yönelik uygulanan projeler; güneş enerjisi ile su ısıtma sistemleri, çatı tipi şebekeye bağlı güneş enerji sistemleri (ŞEBGES), güneş enerjisinden elektrik üretimli karavandır. Bununla birlikte ormancılık faaliyetlerine katkı sağlamak maksatlı son yıllarda tomruk (kabuk) soyma makinesi projesine de destek veriliyor. Ayrıca orman köylüsüne yönelik devam eden dış kaynak destekli projeler de bulunuyor: “İklime Dirençli Ormancılık Projesi (İDOP)” ile orman köylülerinin yaşam kalitesinin artırılması, enerji tüketiminin azaltılması, iklim değişikliğine duyarlı ve sürdürülebilir bir ormancılık yapılması hedefleniyor. İDOP; Hatay, Mersin, Adana, Kahramanmaraş, Antalya, Muğla, İzmir, Balıkesir ve Çanakkale Orman Bölge Müdürlüklerinde uygulanıyor. 2024’te başlayan İDOP için 2028’e kadar 21 bin 145 orman köylüsünün desteklenmesi planlanıyor. “Türkiye Dayanıklı Peyzaj Entegrasyonu Projesi (TULİP)” ile de Tokat, Çorum, Yozgat, Sivas havzasında ormanların korunması, tarımsal kalkınmanın sağlanması, çevresel gelişmeye hız kazandırılması amaçlanıyor. 2022’de başlayan projenin 2027’de tamamlanması ve toplamda 7 bin 685 orman köylüsüne hibe desteği sağlanması planlanıyor.
HEDEFİMİZ GÖÇÜ ÖNLEYİP ORMAN KÖYLÜMÜZÜ YERİNDE KALKINDIRMAK
Kırsal kesimde genç nüfusu ormancılık sektörüne çekmeye yönelik çalışmalar var mı? Bu konuda neler düşünüyorsunuz? Göçün azaltılması ve yerel halkın bölgede kalmasını sağlama açısından Orman Genel Müdürlüğünün çalışmaları var mı, kısaca anlatır mısınız?
Orman köylerimizden genelde yeni iş ve eğitim olanakları için genç erkek nüfus göç ediyor. Bu durumda ormancılık çalışmaları için gerekli iş gücü talebi karşılanamıyor. Orman Genel Müdürlüğü olarak faaliyetlerimizi yürütürken dikkat ettiğimiz en önemli unsurlardan biri de orman köylülerimize vermiş olduğumuz desteklerle köyden kente göçün önlenmesine katkıda bulunmak, orman köylümüzü yerinde kalkındırıp doğdukları bölgede yaşayabilmelerini sağlamak.
Kırsal kesimde genç nüfusu ormancılık sektörüne çekmeye yönelik son yıllarda geliştirilen önemli projelerden biri üretim mekanizasyonu projeleridir. 2019 yılında ormancılık faaliyetlerinde çalışan orman köylüsü vatandaşlarımızı üretim mekanizasyonu anlamında desteklemek maksadıyla fiilen orman emvali üretiminde çalışan orman köylülerine yönelik olarak tomruk çekme vinci (tambur), traktör ve motorlu testere tip projeleri hazırlanarak onaylanmış ve orman köylüsünün faydalanmasına sunulmuştur. Bu projelere ek olarak; Orman Üretim İşçiliği Mesleki Yeterlilik Belgesi, İstifleyici Yükleyici Aksamı (Ters Kepçe), Tomruk Soyma Makinesi, Traktöre Bağlanan Römork projeleri de hayata geçirilmiştir.